MAHALLA INSTITUTIDA XAVFSIZ MUHITNI SHAKLLANTIRISH BO‘YICHA DAVLAT SIYOSATI IJROSINING KRIMINOLOGIK SAMARADORLIGI: IJTIMOIY PROFILAKTIKA VA STATISTIK TAHLIL
Abstract
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida mahalla institutida xavfsiz muhitni shakllantirishga qaratilgan davlat siyosatining normativ-huquqiy asoslari hamda amaliy ijrosi kriminologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Ijtimoiy profilaktika mexanizmlarining jinoyatchilik dinamikasiga ta’siri hududiy statistik ko‘rsatkichlar asosida baholanadi. Tadqiqot natijalari mahalla institutining huquqbuzarliklarni barvaqt oldini olishda muhim ijtimoiy mexanizmga aylanib borayotganini ko‘rsatadi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi. “Huquqbuzarliklar profilaktikasi to‘g‘risida”gi Qonun. Lex.uz (rasmiy qonun hujjatlari portali). https://lex.uz
2. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. Qonunchilik sharhlari bo‘yicha normativ hujjatlar (huquqiy izohlar). https://adliya.uz
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi. PQ–1-son Qaror, 03.01.2025. Mahallalarda xavfsiz muhit yaratish chora-tadbirlari. https://president.uz
4. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Jinoyatchilik statistikasi va rasmiy ma’lumotlar bazasi (stat.uz) — O‘zbekiston jinoyat ma’lumotlari bazasi. https://stat.uz /uz/rasmiy-statistika/crime-and-justice-2stat.uz
5. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Ochiq ma’lumotlar portal – jinoyat statistikasi bo‘yicha datasetlar. https://olddata.gov.uz /uz/datasets/10512olddata.gov.uz
6. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. Rasmiy yillik huquqbuzarliklar hisobotlari (profilaktika, kuzatuv tizimlari). https://iiv.uz
7. Putnam, R. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster, 2000 — ijtimoiy kapital nazariyasi.
8. Wilson, J.Q. & Kelling, G.L. Broken Windows: The Police and Neighborhood Safety. 1982 — “Broken Windows Theory”.
9. Shaw, C.R. & McKay, H.D. Juvenile Delinquency and Urban Areas. University of Chicago Press — ijtimoiy dezorganizatsiya nazariyasi.
10. Clarke, R.V. Situational Crime Prevention: Successful Case Studies. Harrow & Heston, 1997 — situatsion profilaktika.
11. United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). Introductory Handbook on Crime Prevention. United Nations publication — global jinoyat oldini olish bo‘yicha tavsiyalar. https://unodc.org
12. National Police Agency of Japan. “Koban System” overview — Yaponiya mahalliy profilaktika modeli.(UNODC Crime Prevention Handbookda Koban misoli mavjud) https://unodc.org
13. College of Policing (UK). Neighbourhood Policing model va jamoat bilan hamkorlik standartlari. https://www.college.police.uk
14. United States Department of Justice. Community Policing koncepti qo‘llanmasi. https://www.justice.gov
15. United Nations Human Settlements Programme (UN Habitat). Safer Cities Programme — jamoat xavfsizligi bo‘yicha global tashabbus. https://unhabitat.org
16. European Crime Prevention Network (EUCPN). Community crime prevention qo‘llanmasi. https://www.eucpn.org
17. O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi. Mahallalarni “yashil–sariq–qizil” toifalash hisobotlari. https://mfh.uz
18. Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi. Ijtimoiy profilaktika va ayollar bandligi statistikasi. https://fam-committee.uz
19. World Bank. Community Safety and Development Reports — jamoat xavfsizligi bo‘yicha xalqaro statistik tahlillar. https://worldbank.org
20. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Urban Safety Studies — shahar xavfsizligi bo‘yicha tadqiqotlar. https://oecd.org
21. Asian Development Bank (ADB). Community-based safety initiatives in Asia — mintaqaviy profilaktika dasturlari. https://adb.org
22. United Nations (UN). Handbook on Crime Prevention. https://unodc.org /documents/justice-and-prison-reform/crimeprevention/11-80387_ebook.pdf
23. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Mahalla xavfsizligi bo‘yicha qarorlar va nizomlar. https://gov.uz
24. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va Moliya vazirligi. Ijtimoiy dasturlar moliyalashtirilishi bo‘yicha rasmiy statistika. https://mfi.uz
25. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi. Huquqbuzarliklar profilaktikasi monitoringi bo‘yicha rasmiy hisobotlar. https://prokuratura.uz
