MILLIY EPOSLARDAGI OT BILAN BOG‘LIQ O‘YINLAR VA BOSHQA O‘YINLAR TAHLILI
Abstract
Maqolada turkiy xalqlarning milliy eposlari va yozma manbalarida ot bilan bog‘liq o‘yinlar, urf-odatlar hamda boshqa an’anaviy o‘yinlari tahlil qilindi. Qadimiy ajdodlarning yilqichilik hayoti, otning muqaddasligi (masalan, S.Firsov va Bahaeddin Ogel ma’lumotlari asosida), eposlardagi ot obrazi (Go‘ro‘g‘li, Manas, Alpomish) va musobaqalar (ot poygasi, o‘q otish) ni ko‘rib chiqildi. “Avesto”, “Devonu lug‘ati-t-turk”, “Shohnoma” kabi manbalar orqali chavandozlik san’ati, mifologik tasavvurlar va arxeologik topilmalar (oshiq, suyak o‘yinlari) tahlil etiladi. Surxon vohasidagi ot sporti rivoji va yosh avlod tarbiyasidagi roli ta’kidlanadi. Ot o‘yinlari vatanparvarlik va sog‘lom avlod shakllantirishdagi ahamiyati ko‘rsatiladi. Maqola etnomadaniy va tarixiy yondashuvga asoslanib, Markaziy Osiyo xalqlarining madaniy merosini yoritadi.
References
1. Musaqulov A. Boychibor-ilohiy ot. //Oʻzbekiston adabiyoti va san’ati. 1998. - №34 (34-70).
2. Bahaeddin Ogel (prof. Dr) Dündenbuʻgüne. Türk Kültürünün Gelişme Çağlar namri Türk Dünyasi Araştirmalari.Vakfi. - Istanbul. 1998.
3. Mahmud Koshgʻariy. Devonu lugʻati-t-turk. – Toshkent: Fan, 1961.
4. Tohir Karim Muqaddas Avesto izidan. - Toshkent: Choʻlpon. 2000.
5. Mahmudov T. Avesto haqida. – Toshkent: Sharq, 2000.
6. Xushboq Mardonaqul oʻgʻli. Alpomish. – Toshkent: Yozuvchi, 1998.
7. Диваев А. Известия общэство. Туркестанский сборник. 1897.
8. Abulqosim Firdavsiy. Shohnoma. – Toshkent: Gʻ.Gʻulom nomidagi adabiyot va san’at nashriyoti. 1984.
9. Askarov A. Oʻzbek milliy kurashining arxeologik materiallarda aks etishi. Markaziy Osiyoda an’anaviy va zamonaviy etnomadaniy jarayonlar. // Karim Shoniyozov oʻqishlari turkumidagi xalqaro ilmiy anjuman materiallari. 2-qism. – Toshkent: 2005.
10. Abdulaxatov N., Gʻoziev T. Burhoniddin Margʻiloniy: tarixiy haqiqat va asotirlar. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2010.
