XITOY TILIDAGI 才 (cái) VA 就 (jiù) RAVISHLARINING SEMANTIK ASSIMETRIYASI: LEKSIK VA KONTEKSTUAL OMILLAR
Abstract
Maqolada xitoy tilidagi 才 (cái) va 就 (jiù) ravishlarining semantik assimetriyasi markerlik nazariyasi asosida tahlil qilinadi. Bu ikki element koʻrinishidan bir-birining zid juftligi boʻlsa-da, aslida ular nomutanosib: 就 — markersiz aʼzo (keng tarqalgan, betaraf yoki ijobiy baho, yuqori chastota), 才 esa markerli aʼzo (cheklangan tarqalish, salbiy baho). Tadqiqotda bu assimetriyani shakllantiruvchi ikki guruh omil koʻrsatiladi: leksik omillar (aspekt koʻrsatkichi 了 bilan birikuv, son-miqdor soʻzining oʻrni, gap oxiri birliklari va bogʻlovchi qurilmalar) hamda kontekstual omillar (kutilma-reperning kontekstda belgilanishi, baho qutbi va diskurs pozitsiyasi). Xulosalar oʻzbek tiliga tarjima ekvivalentligi bilan bogʻlanadi.
References
1. Abdurahmonov Gʻ. Oʻzbek tili grammatikasi (Sintaksis). — Toshkent: Fan, 1991. — 415 b.
2. Biq Yung-O. The Semantics and Pragmatics of cai and jiu in Mandarin Chinese: PhD dissertation. — Ithaca: Cornell University, 1984. — 173 p.
3. Fauconnier G. Pragmatic Scales and Logical Structure // Linguistic Inquiry. — 1975. — Vol. 6, No. 3. — P. 353–375.
4. Greenberg J. H. Language Universals, with Special Reference to Feature Hierarchies. — The Hague: Mouton, 1966. — 89 p.
5. Lai Huei-ling. Rejected Expectations: The Scalar Particles cai and jiu in Mandarin Chinese // Linguistics. — 1999. — Vol. 37, No. 4. — P. 625–661.
6. Li Ch. N., Thompson S. A. Mandarin Chinese: A Functional Reference Grammar. — Berkeley: University of California Press, 1981. — 691 p.
7. Lyons J. Semantics. Vol. 1. — Cambridge: Cambridge University Press, 1977. — 371 p.
8. Nida E. A. Toward a Science of Translating. — Leiden: Brill, 1964. — 331 p.
9. Thomas J. Cross-cultural Pragmatic Failure // Applied Linguistics. — 1983. — Vol. 4, No. 2. — P. 91–112.
10. Бархударов Л. С. Язык и перевод: Вопросы общей и частной теории перевода. — Москва: Международные отношения, 1975. — 240 с.
11. Комиссаров В. Н. Теория перевода (лингвистические аспекты). — Москва: Высшая школа, 1990. — 253 с.
12. 陈小荷. 主观量问题初探——兼谈副词“就”“才”“都” // 世界汉语教学. — 1994. — 第4期. — 页18–24.
13. 金立鑫, 杜佳俊. “就”与“才”主观量对比研究 // 语言科学. — 2014. — 第13卷, 第2期. — 页140–153.
14. 吕叔湘. 现代汉语八百词 (增订本). — 北京: 商务印书馆, 1999. — 760 页.
15. 沈家煊. 不对称和标记论. — 南昌: 江西教育出版社, 1999. — 366 页.
16. 周守晋. “主观量”的语义信息特征与“就”“才”的语义 // 北京大学学报 (哲学社会科学版). — 2004. — 第41卷, 第3期. — 页121–131.
